تفسير اين حديث چيست؟((من مات ولم يعرف امام زمانه مات ميتته جاهليه)).اصولا شناخت امام در اين حديث يعني چه؟ به دليل اهميت حياتى و غيرقابل انكارى كه شناخت امام و به خصوص امام زمان ( عج ) يعنى رهبر و الگوى زمان و تنها عامل پيوند ما با خداوند دارد ، پيامبر گرامى اسلام ( ص ) فرمودند : هر كس بميرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهليت مرده است . 1 آنچه كه از روايت فوق برداشت مى‌شود اين است كه نشناختن امام زمان خود به معنى عدم ارتباط با امام است و عدم ارتباط با امام يعنى قطع پيوند هدايت با خداوند و اين همان مرگ جاهليت و خروج از دين و گمراهى است و امام صادق ( ع ) در جواب سؤال از چگونگى از معناى جاهليت فرمودند : منظور از آن جاهليت كفر و نفاق و گمراهى است . 2 پس چنان معرفت و شناختى از امام زمان ( عج ) بايد حاصل شود كه ما را از مرگ جاهليت نجات بخشد و بنابر روايات رسيده از ائمه اطهار ( ع ) بدون ترديد مقصود از معرفتى ( شناختى ) كه امامان ( ع ) ما را به تحصيل آن امر فرموده‌اند شناخت آن حضرت چنان‌كه هست مى‌باشد ، به گونه‌اى كه سبب سالم ماندن از شبهه‌هاى ملحدان گردد و مايه نجات از گمراه ساختن گمراه‌كنندگان شود و چنين شناختى دو وجه دارد : . 1 شناخت شخص امام ( ع ) به نام و نسب ( شناخت اسمى ) . 2 شناخت صفات و ويژگى‌ها و مقامات امام ( ع ) ( شناخت رسمى ) و به دست آوردن اين دو شناخت از اهم واجبات است چنانچه امام صادق ( ع ) فرمودند : نشانه را بشناس . . . چون اگر نشانه را شناختى ، ديگر پس از هدايت شدن گمراه نخواهى شد و به فريب‌كاران تمايلى نخواهى يافت . 3 شاهد بر اين مطالب رواياتى است كه ائمه اطهار ( ع ) به ذكر علامت‌ها و صفات و ويژگى‌هاى حضرت حجت ( عج ) مى‌پردازد و در آنها توصيف نشانه‌ها و علائم ظهور و ويژگى‌هاى عصر ظهور بيان گرديده است . البته معرفت به نعت و صفت مرتبه بالاترى از معرفت اسم است در اين معرفت ما امام را تنها از روى اسم و خصوصيات ظاهرى بيان شده نمى‌شناسيم بلكه به يك سلسله ويژگى‌ها و كمالات باطنى شناخت پيدا مى‌كنيم چنين معرفتى از طريق شنيدن اوصاف و كمالات و مقامات امام ( ع ) حاصل مى‌شود . چنانچهآن حضرت ( ع ) در بيان وجوب معرفت پروردگار و فرستادگان او فرموده‌اند : « . . . و بعد از آن معرفت ( معرفت پروردگار ، رسول و اقرار به پيامبرى او ) معرفت امامى است به نعت و صفت و نامش ، كه در حال سختى و راحتى به او اقتدا مى‌نماييم . و كمترين درجه شناخت امام آن است كه دانسته شود او همتاى پيامبر ( ص ) است به جز در مقام نبوت . و امام وارث پيامبر ( ص ) است و اطاعت خداوند و اطاعت رسو ل خدا ( ص ) و تسليم بودن به او در همه امور و مراجعه كامل به او و پذيرش گفته او از مراتب شناخت مى‌باشد . » 4 پس بنابر روايت فوق ، معرفت واجب شده از طرف پيامبر ( ص ) درجه‌اى بالاتر از معرفت به اسم و رسم است و آن معرفت و تصميم قلبى است كه اگر كسى آن را نداشته باشد به مرگ جاهليت مى‌رسد . اهل بيت ( ع ) تعريفى كه از معرفت ارائه داده‌اند اين است كه معرفت همان فهم و شناخت روايات مى‌باشد . 5 انديشمندان دينى در اين‌باره ، دو گفته دارند يكى شناسايى امام به اسم ، نسب و لقب ، و ديگرى معرفت به صفات و خصوصيات ظاهرى و باطنى امام و تمايز وى از ديگر افراد بشر . درباره شناخت قسم اول ، پيامبراكرم ( ص ) و ائمه هدى ، بارها در حضور اصحاب و يارانشان به ويژگى‌ها و صفات امام عصر ( عج ) اشاره كرده‌اند . رسول خدا ( ص ) فرمود : مهدى از فرزندان من است . نامش نام من و شبيه‌ترين مردم به من از جهت اخلاق و خلقت است . غيبتى خواهد داشت كه امت‌ها در آن گمراه مى‌شوند . مانند ستاره شهاب مى‌آيد و زمين را از عدل و داد پر مى‌كند ، هم‌چنان‌كه از ظلم و جور ، پر شده بود . 2 در روايتى به نقل از يونس بن عبدالرحمن آورده شده كه گفت : به محضر امام هفتم موسى بن جعفر ( ع ) مشرف شدم و عرض كردم : يابن رسول الله ، آيا شما قائم به حق هستى ؟ فرمود : آرى ، وليكن آن قائمى كه زمين را از دشمنان خداى متعال پاك و آن را از عدل و داد پر كند ، پنجمين فرزند من است كه غيبتى طولانى دارد . خوشا به حال شيعيان كه در غيبت وى به رشته ولايت ما چنگ زده و به دوستى ما ثابت و استوار مانده‌اند و از دشمنانمان بيزارند ، آن‌ها از ما و ما از آن‌هاييم . ايشان ما را به امامت پسنديده‌اند و ما هم آن‌ها را به شيعه بودن پذيرفته‌ايم . خوشا به حالشان ، باز هم خوشا به حالشان ، به خدا در روز قيامت در درجات با ما خواهند بود . 3 معرفت امام در وجه دوم ، به ميزان آگاهى ، مطالعه و ژرف‌نگرى در رفتار و كردار امام بستگى دارد و هرچه درك از آن وجود مقدس با تعمق بيش‌ترى صورت پذيرد ، زواياى گسترده‌ترى از شخصيت بى‌نظيرش روشن مى‌شود . انسان‌ها اگر درصدد شناخت واقعى آن حضرت برنيايند ، به موجودى بى‌روح مبدل مى‌شوند كه عطش جاودانگى را به جرعه حقيقت بر طرف نكرده و نداى فطرت را به پاسخى حقيقى ارضا نكرده‌اند . حضرت مهدى ( عج ) دريايى مواج از علم و حكمت و معرفت حق است كه به اراده الهى از نظرها غايب گشت ، تا در هنگامى‌اى خاص ظهور كند و اهل ايمان را پيروز و سربلند سازد . آن حضرت ، بسان خورشيد پشت ابر ، شيعيان را از گرمى و نور وجودش بى‌نصيب نمى‌گذارد . ايشان ، خود فرمودند : شيوه بهره‌بردن از من در زمان غيبت ، مانند استفاده از خورشيد است ، هنگامى كه ابرها آن‌را از ديده‌ها پنهان سازند . براى اهل زمين امان هستم چنان‌كه ستارگان ، امان اهل آسمانند . 4 حضرت مهدى ( عج ) ويژگى‌هايى خاص دارد و به اوصافى آراسته شده كه عبارت « طاووس اهل الجنه » برايش بيان شده است . وجود آن حضرت از لحظه تولد و سپس غيبت و نهايتاً ظهور ، تجلى اراده حق و تحقق صفت بقيه اللهى است كسب معرفت آنچه از روايات استفاده مى‌شود اين است كه خداوند متعال است كه معرفتى را به بندگان خدا عطا مى‌كند و نقش انسان در تحقق آن فقط قبول و يا ردّ آن معرفت عطا شده مى‌باشد . پس مى‌توان گفت معرفت امام ( ع ) به لطف و عنايت خداوند است كه بنده بايد از او درخواست كند و بخواهد تا شامل چنين فضلى شود . و تحقق اين امر ( معرفت امام زمان ( ع ) ) در زمان غيبت از راه تسليم نسبت به احاديث ائمه ( ع ) و تقيد به مراجعه به روايات در همه مسائل اعم از اعتقادى ، اخلاقى و عملى امكان‌پذير است . پس معرفت يك امر اكتسابى نيست كه انسان با انجام دادن يك سرى افعالى به آن دست يابد بلكه معرفت يك امر عنايتى است كه از طرف خداوند به بندگان عطا مى‌شود و انسان بايد زمينه اين عنايت را در خود ايجاد نمايد . البته براى طلب معرفت امام عصر وسايل و اسبابى از طرف خداوند قرار داده شده است كه انسان با توجه به آنها مى‌تواند به نتيجه و مقصود خود برسد . بعضى از اين اسباب و وسايل عبارتند از : . 1 طلب و درخواست از خداوند متعال ( دعا ) . 2 توسل پيدا كردن به ائمه براى طلب معرفت . 3 پناه بردن به وجود مقدس امام زمان ( عج ) و طلب معرفت و يارى ايشان در اين راه . 4 تفكر و تدبر در كلمات نورانى اهل بيت درباره آن بزرگوار ( تفقه ) . 5 تسليم و گردن نهادن به ولايت امام عصر ( عج ) . 6 مطالعه معجزات و عنايات خاصى كه به دست امامان عزيز و مهربان واقع شده . معرفت صحيح امام عصاره و نتيجه شناخت دين و فهم صحيح روايات و تسليم در مقابل آن است . شناخت صحيح امام ( ع ) آثارى دارد كه قلب شناسا را پر از محبت مى‌كند و قلبى كه مملو از محبت امام زمان ( ع ) شد همه حالاتش بر اساس آن شكل مى‌گيرد و اعمال او متناسب به ميزان محبت قلبى‌اش روح و ارزش پيدا مى‌كند و چنين محبتى است كه باعث مى‌شود كه انسان در همه احوال به ياد امام زمانش باشد و از ياد او غافل نگردد و او را به انتظار فرج مولايش مى‌نشاند تا جاييكه وظيفه خود مى‌داند كه براى رفع غم و غريبى آن حضرت تلاش كند و دست به دعا بردارد . بر اين اساس راجع به حضرت مهدى ( ع ) و اوصاف آن بزرگوار بايد بدانيم كه شناختن مشخصات آن حضرت از دو جهت اهميّت بخصوص دارد : يكى از نظر تكليف ، زيرا شناختن امام شرعاً و عقلاً واجب است و به حكم حديث معروف : « مَنْ ماتَ وَ لَمْ يَعْرِفْ اِمامَ زَمانِهِ ماتَ مَيْتَهَ الجاهِلِيَّهِ » و ديگر از جهت شناختن دروغ و باطل بودن دعاوى كسانى كه به دروغ ادعاى مهدويّت كرده يا بنمايند ، زيرا با ملاحظه اين مشخصات ، كذب و بطلان دعواى اين افراد روشن و واضح مى‌شود چون فاقد اين صفات و خصائص بوده‌اند . صفات و مشخصات حضرت مهدى ( ع ) كه در احاديث و روايات ذكر شده مشخصاتى است كه هر كس آن مشخصات را در نظر بگيرد هرگز آن حضرت را با افراد ديگر اشتباه نخواهد كرد و اگر ديده مى‌شود پاره‌اى فريب خورده و دعواى مهدويّت را از شيادانى پذيرفته‌اند ، به دليل غفلت يا بى اطلاعى از اين مشخصات و خصائص بوده ، و يا آنكه بعضى مشخصات را كه تمام مشخّص نبوده و وصف عام آن حضرت و ديگران بوده ، تمام مشخّص شمرده و صاحبان وصف عام را با صاحب وصف خاص اشتباه كرده‌اند . بسيارى هم دانسته و عمداً اين دعاوى را براى يك سلسله اغراض مادّى و سياسى و حبّ جاه و رياست ، به ظاهر پذيرفته و ترويج مى‌نمايند . وگرنه خصوصيات و اوصافى كه براى آن حضرت بيان شده مشخصاتى است كه جز بر آن شخص خاص و موصوف به آن صفات خاص ( يعنى امام دوازدهم ، يگانه فرزند امام حسن عسكرى ( ع ) ) بر احدى از كسانى كه ادعاى مهدويّت كرده‌اند قابل انطباق نيست و بطلان دعاوى آنها با توجه به اين نشانيها و علامات مانند آفتاب آشكار و هويدا است . علماء و دانشمندان متتبع و محيط به احاديث كه وثاقت آنان مورد تأييد علم رجال و تراجم است ، در كتابهاى معتبر و مستند به نحو كافى و وافى اين مشخصات را تعيين و توضيح داده‌اند.

 

پى‌نوشت‌ها :

 1 مجلسى ، بحارالأنوار ، ج 8 ، ص368 .

2 . كلينى ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 337

3 . همان ، ج1 .

4 .تفسير برهان ، ج 2 ، ص340 .

5 . مجلسى ، همان ، ج 2 ، ص 184


موضوعات مرتبط: معرفت امام عصر (عج)

تاريخ : جمعه بیست و پنجم دی 1394 | 12:4 | نویسنده : سيد سجاد اطهر موسوي تبتي | نظر Comment


.: Weblog Themes By RoozGozar.com :.